Traditionele reddingboot met paarden in actie

Nu is het een toeristische attractie, maar de paardenreddingboot van Ameland (de Abraham Fock) was meer dan anderhalve eeuw van levensbelang. In noodsituaties schoten stoere eilanders te hulp om drenkelingen aan land te helpen en stelden ze hun trekpaarden beschikbaar voor het zware werk. Overigens bestaat zowel de walploeg als de bemanning van de Abraham Fock ook nu nog altijd uit vrijwilligers.

                                                        

                                  

 

Als de vuurtorenwachter de signalen van een schip in nood  had ontvangen waarschuwde hij de melkfabriek. Die trok aan de stoomfluit om hulp te mobiliseren. Sommige paarden herkenden het geluid en stonden al in de wei of in de stal te trappelen als de boeren aan kwamen rennen om hen te halen. Binnen 15 minuten na de fluittoon hadden de paarden en de boeren zich verzameld en was de boot in zee getrokken.

De start van zo’n reddingsoperatie is spectaculair om te zien. Het boothuis ligt op twee kilometer van de zee; tegenwoordig is er een museum omheen gemaakt. Zo’n 15 keer per jaar wordt er een demonstratie gehouden; de Amelanders willen namelijk zelf dat deze traditie niet uit het geheugen verdwijnt.

Met veel lawaai en in hoog tempo trekken de paarden de Abraham Fock uit het boothuis, door het dorp, langs de weilanden, over het duin en door het mulle zand naar het water. Ze worden gevolgd door honderden toeristen die met de stoet meerennen. Boven, op het duin, staan nog eens honderden kijkers te wachten die tewaterlating willen zien. En de rondvaartboten van het eiland hebben een plekje uitgezocht voor het strand zodat hun gasten de operatie goed kunnen volgen.

 

Vlak voor de waterlijn halen de boeren hun paarden voor de boot weg; dan worden ze aan de zijkanten ingespannen om de laatste meters door de golven af te leggen voordat de Abraham Fock op eigen kracht verder kan. Ondertussen peilt de walbaas met een stok de bodem, want de kust bij Hollum is verraderlijk met diepe kuilen die continu van plaats veranderen.

 

Eén keer ging het mis. In 1979 verdronken alle paarden. Een drama dat de boeren keihard raakte, want daarbij verloren ze ook hun werkpaard. In de duinen bij Hollum is een monument geplaatst ter nagedachtenis aan dit ongeluk.

Hoewel er in de geschiedenis op meerdere plaatsen langs de Noordzeekust paardenreddingboten waren, zijn die nergens zo lang in bedrijf gebleven als op Ameland. Hij moest in die anderhalve eeuw 270 keer uitrukken en heeft 600 mensen het leven gered.

Hollum ligt van alle plaatsen op Ameland het dichtst bij de Noordzee. Het dorp heeft echter nooit een haven gehad en op het strand kunnen geen boten aanleggen. Daarom stond het boothuis wat  verder op het land en was er paardenkracht nodig voor de tewaterlating. Overigens was Ameland een paardeneiland: van oudsher werden hier veel paarden gefokt.

 

In 1988 kreeg het eiland een nieuwe, snelle, reddingsboot die kan aanmeren in de Ballumerbocht. Het oude station van de Reddingsmaatschappij met het boothuis werd toen omgebouwd tot museum en recent is het helemaal vernieuwd. Dit Maritiem Centrum Ameland toont de geschiedenis van het reddingswezen op het eiland en geeft ook uitleg over andere maritieme zaken zoals bijvoorbeeld navigatie. In de radiokamer is de communicatie op zee te volgen en bezoekers die een zendmachtiging kunnen laten zien mogen via de scheepszender contact leggen met andere zendamateurs . Het boothuis is open en het publiek kan zelf een kijkje nemen op de Abraham Fock. Verder draait er in het museum continu een film over de paardenreddingsboot; wie het uitrukken heeft gemist, krijgt zo toch een impressie van deze spectaculaire actie.