Hasseltse speculaas

Jo Tuts is diensthoofd van de Hasseltse Bakkerijschool. Het bordje naast zijn kantoor duidt hem aan als “Speculaasconnaisseur” en zijn visitekaartje als “Grootmaarschalk in de Orde van de Hasseltse Speculaas”.

 

Het zijn titels die hij heeft verdiend met 25 jaar speuren in lokale archieven naar de herkomst van deze Hasseltse specialiteit. Hij ontdekte dat de bakkers aanvankelijk slechts ‘oemp’ maakten; een voedzame homp koek uit de restanten van de jeneverstokerijen. De arme boeren uit de streek produceerden zelf hun drank en gooiden niets weg wat nog eetbaar was. Als ze jenever maakten hielden ze gedeeltelijk verbrande suikers over. Die verwerkten ze tot potsuiker en daar voegden ze bloem en vet aan toe. Zo kregen ze een deeg dat in hompen werd gebakken.

 

Hasselt was een stopplaats op de bedevaartsroute van Maastricht naar Scherpenheuvel en hier sloegen de pelgrims een voorraad oemp in voor onderweg. Volgens Jo Tuts vermeldt de geschiedschrijving voorts dat de Hasseltse bakkers in 1830 oemp bakten voor de hongerige artilleriesoldaten die tegen de Hollanders vochten voor de onafhankelijkheid van België.

 

De Hasseltse speculaas is anders dan de Nederlandse. Jacques Vanderstraeten, docent op de Bakkerijschool legt uit wat de verschillen zijn: “Hij is wat vettiger. De korst is hard en van binnen is de koek zachter. Dat komt onder andere doordat we de suiker niet oplossen tijdens het kneden van het deeg. We bakken dit deeg nog altijd in hompjes. Speculaasvormen worden niet gebruikt omdat de tekeningen toch zouden uitvloeien tijdens het bakken. Vormen hebben alleen zin bij deeg voor krokante speculaas.”

 

De laatste jaren probeert Hasselt de speculaas net zo bekend te maken als de jenever. Aan het einde van november – als afsluiting van de Week van de Smaak – worden de Speculaasfeesten georganiseerd.